Het World Congress

of Ethnic Religions & Traditions 2005 in Antwerpen:

een schot in de roos

Ooit al eens een congres georganiseerd? Dan weet je één zaak: zware voorbereidingen, heel wat lijken die het laatste moment uit de kast vallen, en een congres dat – ondanks de nooit aflatende inspanningen – in een flits voorbij is. Alhoewel, het moet gezegd, op het moment zelf leek het ongelooflijk lang te duren.

Drie dagen congresseren in het Engels, en aansluitend één dag in het Nederlands. Gelukkig staan Vlamingen bekend als talenknobbels. Dat was ook nodig, want benevens de Fransen, Engelsen, Duitsers, Denen, Litouwers, Letten, Italianen, en Grieken, waren er ook Australiërs, Amerikanen, Aziaten. Enkel Afrika was jammer genoeg niet vertegenwoordigd. Misschien iets om naar de toekomst toe aan te werken. In vergelijking met vorige jaren viel het de bezoekers onmiddellijk op dat er over het concept was nagedacht. Niet zo maar iedereen die zijn zegje kwam doen – ook al sprak hij/zij bijzonder gebrekkig Engels en werd het hierdoor een saaie bedoening – maar wèl slechts 5 goede sprekers gespreid over 3 dagen, afgewisseld met discussies en eigen volksmuziek en plechtstatig ingeleid met poëzie op z’n best, ook van onze bodem. Hierdoor konden we ieders concentratie houden en werd er gretig ingepikt op de soms (opzettelijk geponeerde) controversiële stellingnamen. Want – iedereen mag het gerust weten – de Goden hadden het ons aardig lastig gemaakt. Voor het WCER hadden 2 sprekers op het laatste moment hun reis moeten afgelasten, voor het Traditie congres vielen nog maar eens twee sprekers af.

Maar we zouden geen Noordlingen zijn, mochten we niet op de zaken vooruit lopen en voor ieder noodscenario onmiddellijk een oplossing bedenken. Niet alleen toverden we prompt nieuwe sprekers uit de hoed, we voorzagen hen daarenboven ook van de nodige voorstellen tot resoluties: onze praktische en directe aanpak leidde naar een onomstotelijk neergepoot resultaat. Akkoord, over de resoluties is een aardig woordje gedebatteerd, en dat was niet altijd naar onze zin omdat hierdoor bepaalde (door ons voorop geplaatste) stellingnamen werden afgezwakt of verworpen. Maar uiteindelijk begrijpen we ook dat de gevolgen van een bepaalde woordkeuze in het ene land gans anders kan uitpakken als in een ander land. Voorzichtigheid was dus geboden.

Enkele van de voornaamste besluiten willen we u toch niet onthouden:

“We vragen de overheid dat ze akte zou nemen van het feit dat etnische religies en tradities – zelfs al worden ze beoefend door religieuze organisaties die gezien worden als ‘nieuwe religieuze bewegingen’ – voortzetters zijn van de oude religieuze erfenis en tradities van de voorvaders en dat deze etnische religies en tradities allen de specifieke uitdrukking zijn van dezelfde fundamentele waarden.

Daar etnische religies en tradities geloven dat religie een veelvormig fenomeen is, vragen wij dat de staat de religieuze veelvoud in al haar verscheidenheid zou weerspiegelen en dat zij het respect voor al diè verschillende religies aan de dag zou leggen die verbonden zijn met het land, het volk, de cultuur en de geschiedenis van de staat.
Daar diversiteit de rijkdom van onze planeet garandeert, en daar spirituele diversiteit de rijkdom van onze geest garandeert, eisen wij van de overheid om expliciet de vrijheid van religie aan te moedigen maar ook op strenge wijze deze vormen van proselytisme te veroordelen die pogen kwetsbare mensen te bekeren onder valse voorwendsels – zoals bv. door de belofte om de sociale status of economische situatie van de nieuwe bekeerlingen te verbeteren – of methoden die geen respect vertonen voor hun intrinsieke eerbaarheid.

Wij eisen dat de overheid door middel van een aangepaste wetgeving alle heilige plaatsen zou bewaren en beschermen, dus niet alleen deze die bedreigd worden. Daarenboven vragen de etnische religies en tradities de toestemming om hun riten te mogen uitvoeren op al die plaatsen die zij voor heilig aanzien of die zij van bijzonder belang achten voor hun etnische, culturele en/of religieuze erfenis. Onder geen enkel beding mag de nood aan beschermende handelingen door de overheid ingeroepen worden als een excuus om religieuze gemeenschappen het recht te ontzeggen riten op deze plaatsen uit te voeren.

Daar wij geloven dat alle religieuze tradities kunnen functioneren als verschillende maar gelijkwaardige spirituele wegen, vragen we van de overheid voor alle religies de noodzakelijke voorwaarden te creëren en te garanderen om samen te leven in een toestand van tolerantie, harmonie en onderlinge samenwerking.”

Deze resoluties werden na de woorden lang gewikt en gewogen te hebben, quasi unaniem aanvaard. Wij gaan er dan ook prat op dit verwezenlijkt te hebben binnen de drie dagen, ook al leek het er aanvankelijk op dat we dit niet zouden halen.

Maar wie dacht dat dit het hoogtepunt was van het congres, zit er flink naast. Benevens de voordrachten en discussies, waren er namiddagvullende programma’s die iedereen ten zeerste wist te smaken. Er was de uitstap naar Brugge waar nogmaals de rijkdom en grootse cultuur van Vlaanderen tot uiting kwam, en waar de genodigden het levende religieuze gildenritueel van het papegaaischieten leerden kennen. En er was het geleid bezoek aan het Rubenshuis en/of het Etnografisch Museum waar de deelnemers ingewijd werden in onze wereldberoemde schilderstraditie enerzijds of van de ene verbazing in de andere vielen wat betreft onze collectie Aziatische etnische kunst anderzijds en de kwalitatieve uitleg die ze erbij ontvingen. Komen daar ook nog de culinaire vaardigheden en bierproeverijen bij, en ge zult het met ons eens zijn dat dit Vlaanderen op z’n best is.

Of toch niet helemaal… Neen. Het mooiste, het meest intense en ook meest sacrale ogenblik van het congres ervoer men tijdens de rituelen. Dat was niet uitsluitend te wijten aan het sterke plot van zowel de rituelen in Tienen en in Malle, maar zeker ook dank zij de uitstekende interactie van de beide volksdansgroepen, zijnde Boerke Naes en Den Ossaart. Wij kunnen hen daarvoor niet genoeg danken. Alles vloeide samen in een grotere ervaring, een ervaring van ‘dat is het’, zozeer zelfs dat ondergetekende er de tranen van in de ogen kreeg. Maar die tranen werden lekker weggespoeld met gerstenat en met broederlijke gezangen tot in de vroege uurtjes.

Het mag gezegd, waarde Traditievrienden, we hebben een prestatie neergezet die weinigen ons nog zullen nadoen. Dit was allemaal mogelijk dank zij de hulp van zovelen, die wij langs deze weg nog eens willen bedanken.Traditie staat op de kaart van de Europese etnische religies. Zij staat er niet zomaar, zij trekt de kar! Moge zij dàt Licht verspreiden dat zij eens voor anderen ontstak.